Nhờ đăng ký bảo hộ từ sớm, Apple đã giành phần thắng trong một vụ kiện tại Trung Quốc có liên quan Kiểu dáng công nghiệp của iPhone, đây là bài học quý báu cho doanh nghiệp Việt trong giai đoạn hội nhập.
Hiểu đúng Kiểu dáng công nghiệp
Tại khoản 13 Điều 4 của Luật sở hữu trí tuệ quy định: “Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này”. Như vậy, Kiểu dáng iPhone 6 của Apple (ngoài cùng bên trái) và sản phẩm 100C của Baili. (Ảnh: Todayonline) Đây không phải là lần đầu tiên, “Táo khuyết” vướng phải những rắc rối pháp lý liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ tại thị trường Trung Quốc. Điểm chung ở các vụ kiện này là Apple đều bị các công ty không tên tuổi của Trung Quốc kiện thay vì những đối thủ xứng tầm như Samsung, Xiaomi, HTC… và không ít lần phải nhượng bộ các công ty địa phương này hoặc nếu có thắng thì Iphone cũng đã phải chịu thiệt hại không ít về cả doanh số lẫn giá trị thương hiệu của mình. Bài học cho các doanh nghiệp đối với việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp ? Đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp càng sớm càng tốt trước khi hình ảnh sản phẩm bị phát tán rộng rãi ở trong nước và các nước nếu như doanh nghiệp có chiến lược thâm nhập vào thị trường đó. Mỗi quốc gia có đều có những quy định khác nhau đối với việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp khác nhau, vì vậy để đảm bảo không có những tranh chấp pháp lý như những vụ việc trước đó thì chủ sở hữu kiểu phải đăng ký kiểu dáng công nghiệp nhằm xác lập quyền sở hữu đối với kiểu dáng công nghiệp đó. Chủ sở hữu cần phải tiến hành nộp đơn đăng ký bảo hộ kiểu dáng trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Vì nếu đưa sản phẩm ra thị trường mà chưa tiến hành đăng ký bảo hộ thì rất dễ bị người khác bắt chước. Nếu người bắt chước đó làm thủ tục bảo hộ trước thì doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác lập quyền sở hữu đối với kiểu dáng do mình tạo ra. Cơ quan có thẩm quyền chỉ cấp bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp duy nhất cho người nộp đơn sớm nhất trong số những người cùng nộp đơn và đối tượng đáp ứng các tiêu chuẩn bảo hộ (nguyên tắc nộp đơn đầu tiên). Khi đã được bảo hộ, chủ sở hữu sẽ độc quyền sử dụng kiểu dáng công nghiệp với thời hạn là 15 năm. Trong thời hạn này chủ sở hữu được độc quyền khai thác kiểu dáng nhằm mục đích thương mại (sản xuất, đưa vào lưu thông, xuất nhập khẩu sản phẩm mang kiểu dáng công nghiệp đó). Trong thời gian bảo hộ, bất kỳ tổ chức, cá nhân nào sử dụng kiểu dáng công nghiệp đó nếu chưa được sự cho phép của chủ sở hữu thì sẽ bị coi là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và bị xử lý theo quy định của pháp luật. Đây cũng được coi là một trong những lý do vì sao cần đăng ký kiểu dáng công nghiệp rất quan trọng. Bảo hộ toàn bộ chi tiết trong kiểu dáng công nghiệp Năm 2011, Apple đã đệ đơn kiện Samsung về việc sao chép các chi tiết thiết kế (bao gồm thiết kế bố trí mạch tích hợp) trên iPhone 3 để đưa lên nhiều dòng Galaxy, Apple đòi Samsung phải trả lại toàn bộ lợi nhuận trên những mẫu Galaxy mà bị cho là sao chép thiết kế của iPhone 3. Theo Apple thì Samsung đã ăn cắp thiết kế kiểu hình chữ nhật với các cạnh bo tròn từ iPhone 3 để đưa lên 11 dòng sản phẩm của mình. Ngoài ra, cách sắp xếp các Icon trên màn hình chính (liên quan đăng ký bảo hộ nhưng không bảo hộ chi tiết vẫn có thể gây ra các tranh chấp tốn kém liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ. Lưu ý: Bài viết dựa trên quan điểm khoa học và thực tiễn, không nhằm quảng bá cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào.
